کاروانسرای خانات

کاروانسرای خانات با قدمتی بیش از یک قرن ، از نخستین کاروانسراهای درون شهری تهران بود که بدون هیچ گونه تخریب و ویرانی با مرمت و بازسازی مالکان شخصی همچنان به حیات خود ادامه می دهد .
این کاروانسرا با مساحت 10هزار مترمربع با الهام از معماری باغ های ایرانی شکل گرفته که 52 حجره را در محوطه خود جای داده است ، بدین گونه که در هر ضلع کاروانسرا ، 13 حجره وجود دارد که امروزه در اجاره عمده فروشان خشکبار است .
صحن کاروانسرا دو ایوان دارد که یکی از آنها در شرق به ورودی بزرگی راه دارد و دیگری در غرب محوطه به ورودی دوم کاروانسرا می رسد . در دو سوی ورودی اصلی هم حجره های بزرگی قرار دارند که به بازار و میدان سابق امین السلطان که امروزه چیزی از آن باقی نمانده منتهی می شوند .
درمورد وجه تسمیه کاروانسرا به اسم خانات شاید بشود گفت وجه تسمیه آن به دلیل وجود حجره های زیاد کاروانسرا باشد زیرا که خان به معنای حجره است و خانات هم به معنی حجره هاست .
کاروانسرای خانات به عنوان بزرگترین کاروانسرای درون شهری تهران در خیابان صاحب جمع ، (شمال میدان شوش، جنوب چهارراه مولوی) میدان امین السلطان با مساحت حدود 10000 متر مربع و 54 حجره کوچک با دربی به ارتفاع پنج متر از چوب روسی و 40 گل میخ در اواخر دوران ناصرالدین شاه قاجار بنا شده است . معماری آن به شیوهٔ آجر کاری است و دارای دو بخش حیاط و راهروی ورودی است .
در سال 1357 این بنا دچار آتش‌سوزی شده و ورودی‌های غربی و شرقی آن در آتش‌سوزی مسدود شد ؛ اما آسیب کلی به ساختمان آن وارد نشد . در سال 1381 نیز این بنا مرمت شد که تلاش شد ، با استفاده از مصالح قدیمی بازسازی‌های صورت گرفته ، خود موجب آسیب این کاروانسرا نشوند . در نهایت در اسفند ماه سال 1388 جهت برپایی جشن نوروزی بازگشایی مجدد شد .
در حال حاضر 13 حجره از کاروانسراهای «خانات» در اجاره عمده‌فروشان خشکبار است .
بخشی از این کاروانسرا هم به رستوران سنتی تبدیل شده که تزئینات داخلی زیبایی در آن توسط استادکاران اصفهان انجام شده است .